جمعى از نويسندگان
78
شناخت نامه محدث قمى ( فارسى )
--> و روضهء متعيّن روزانه شهر مشهد در آن ايام در دو جا بود : اولى در حسينيهء قديمىتر يعنى منزل مرحوم مبرور حاج شيخ محمد تقى بجنوردى رحمه الله كه به حمد اللَّه تعالى تاكنون نيز به همان تعيّن و تشخّص داير و اقامه عزادارى خامس آل عبا - صلوات اللَّه عليه - هر سال با رونق و جلوه بيشترى از سال پيش در آن انجام مىگيرد و فيوض و بركات اين مجلس پرفيض بر عامه خراسانيان معتقد ، مفاض و مشهود است . و دومى همين مجلسى كه در دارالسياده مرحوم آية اللَّه العظمى القمى - طاب ثراه - تشكيل مىشد . و من بنده در آن سالها كه هنوز مراهق نبودم با زنان خانواده به آن مجلس محترم و حسينيه مجلّل مشرّف مىشدم و در محل معينى در صحن حياط و در زير چادر مخصوص عزادارى ، در حد فاصل ميان مردان و زنان و در كنار پردهاى كه ميان قسمت مردانه و زنانه در تمام طول ( يا عرض ؟ ) حياط كشيده بود و اختصاص به پسران كم سن و سال و نابالغ داشت مىنشستم و هنوز قيافه ملكوتى و سيماى روحانى آن اسوهء تقوا و فضيلت و مظهر اخلاص و محبت به اهل بيت عصمت و طهارت - سلام اللَّه عليهم اجمعين - را با آن اثر سجود برجسته بر پيشانى مقدس او و با قباى كرباسى آبى كمرنگى كه بر تن داشت و چهار زانو بر روى منبر جلوس فرموده بود به خاطر دارم - كه هرگزم نقش تو از لوح دل و جان نرود . و گرچه اين پاورقى طولانى مىشود ولى الشيء بالشيء يُذكر ، پس بىفايده نيست حالا كه سطور به نام مرحوم مبرور محدث قمى - رضوان اللَّه عليه - مزيّن شد دو مطلب ديگر را هم به مناسبت به عرض برسانم . يكى آنكه در آن سالها در لسان محاوره غالب اهالى مشهد كلمه « حاج شيخ » و به لهجه مشهدى « حج شيخ عباس » در مورد اول با قرينهء كتاب و منبر و در مورد دوم مطلقاً ، به آن مرحوم منصرف مىشد . ولى « حاج شيخ » على الاطلاق به عارف و زاهد و عالم مشهور مرحوم جنت مكان آقاى حاج شيخ حسنعلى مقدادى اصفهانى رحمه الله منصرف بود ؛ زيرا هنوز در آن ايام معظم له به قريه « نخودك » در حومه مشهد منتقل نشده بودند و نسبت « نخودكى » بعدها براى آن مرحوم رايج شد . و گاهى هم كلمه « حاج شيخ » با قرينه نماز و مسجد ، به روحانى مورد وثوق و اعتماد غالب مقدّسين مشهد مرحوم آقاى حاج شيخ على اكبر نهاوندى رحمه الله امام جماعت شبستان بزرگ مسجد گوهرشاد و مؤلف بعضى كتب اخلاق و تاريخ از جمله بنيان رفيع فى أحوال خواجه ربيع يا شايد « البنيان الرفيع فى أحوال الربيع يا فى احوالات الخواجه ربيع ؟ » منصرف مىشد . ديگر اينكه در سالهاى ( 1340 - 1330 شمسى ) بعضى از دانشگاهيان كه از كتب و تأليفات مرحوم محدث قمى رضى الله عنه بسيار استفاده و در كتب و رسائل تأليفى خود از آن نقل و بدان استناد مىكردند ، در فهرس مراجع و مآخذ آن كتب در حالى كه از بعضى از معاصرين اعم از احيا و اموات ، كه قدر و حدّشان معلوم و مشخص بود با